مقایسه DABCO 33-LV و DABCO T-12 (DBTL) نشان میدهد که این دو کاتالیست با وجود کاربرد مشترک در صنعت پلیاورتان، از نظر ترکیب شیمیایی، مکانیسم عملکرد و کاربردهای اصلی تفاوتهای مهمی دارند.
این کاتالیست یک کاتالیست آمین ترتیاری است و به عنوان یک کاتالیست ژلکننده شناخته میشود.
ترکیب شیمیایی: محلولی از ۳۳% تریاتیلندیآمین (TEDA) در ۶۷% دیپروپیلن گلیکول (DPG) است.
مکانیسم عملکرد: عمدتاً واکنش ژل (واکنش پلیاُل-ایزوسیانات) را تسریع میکند. همچنین تا حدی واکنش فومسازی (آب-ایزوسیانات) را کاتالیز میکند که به تعادل فرآیند کمک میکند.
کاربردهای اصلی: به طور خاص برای تولید فومهای انعطافپذیر (اسلبستاک و قالبگیری شده) و همچنین در فومهای سخت و کاربردهای CASE (پوششها، چسبها، درزگیرها و الاستومرها) مناسب است.
این کاتالیست یک کاتالیست اورگانومتالیک بر پایه قلع (تین) است.
ترکیب شیمیایی: دیبوتیلتین دیلائورات (DBTDL) است.
مکانیسم عملکرد: به دلیل انتخابپذیری بالا برای پلیمریزاسیون، واکنش ایزوسیانات با پلیاُل را برای تشکیل پیوندهای یورتان و همچنین واکنشهای ثانویه اتصال عرضی را تسریع میکند. این کاتالیست اغلب به صورت همافزا (synergistically) همراه با کاتالیستهای آمین (مانند DABCO 33-LV) برای دستیابی به سرعت واکنش بیشتر استفاده میشود.
کاربردهای اصلی: بیشترین کاربرد را در ساخت فومهای پلیاورتان سخت دارد. همچنین در چسبهای دو جزئی و پوششهای پخت با رطوبت نیز به عنوان یک معیار کاتالیست استفاده میشود.
مقایسه DABCO 33-LV و DABCO T-12 (DBTL)
| ویژگی | DABCO 33-LV | DABCO T-12 (DBTL) |
|---|---|---|
| ماهیت شیمیایی | محلول ۳۳٪ تریاتیلندیآمین (TEDA) در دیپروپیلن گلیکول (آمینی) | دیبوتیلتین دیلورات (کاتالیست فلزی قلع) |
| ظاهر | مایع شفاف بیرنگ تا زرد کمرنگ، ویسکوزیته پایین | مایع زرد تا کهربایی، ویسکوزیته بالا |
| حلالیت | محلول در آب و پلیاُلها | نامحلول در آب، محلول در حلالهای آلی و رزینها |
| عملکرد اصلی | کاتالیست برای واکنشهای: • ایزوسیانات + پلیاُل (ژلزنی) • ایزوسیانات + آب (گاززایی) |
کاتالیست قوی برای واکنش: • ایزوسیانات + پلیاُل (تشکیل اورتان) |
| نقش در PU | تنظیم تعادل ژل/گاز → تعیین ساختار سلولی فوم | تسریع پخت و افزایش سختی و چسبندگی |
| کاربردهای کلیدی | فومهای نرم (مبلمان، تشک، خودرو) فومهای سخت و قالبی (بهعنوان کمککاتالیست) |
چسبها، درزگیرها، پوششهای PU دو جزئی، الاستومرها، فومهای سخت |
| دوز مصرفی معمول | ۰٫۰۵–۰٫۵٪ وزنی نسبت به پلیاُل | ۰٫۰۱–۰٫۳٪ وزنی نسبت به کل فرمول |
| مزایا | – کنترل دقیق ساختار سلول – مایع کمویسکوز (کار با آن آسان است) – بهبود یکنواختی کف |
– کاتالیست بسیار قوی حتی در دوز پایین – بهبود سختی و چسبندگی – تسریع پخت نهایی |
| محدودیتها | – بوی آمینی، انتشار VOC – در صورت مصرف زیاد → فوم ناپایدار و سلولهای باز |
– سمی بودن ترکیبات قلع (محدودیتهای زیستمحیطی) – جایگزینی تدریجی با Bi / Zn کاتالیستها |
| ایمنی / محیط زیست | نسبتاً ایمنتر، ولی محرک تنفسی و پوستی | سمیت بالا، مشکلات زیستمحیطی، تحت محدودیت REACH و RoHS |
-
DABCO 33-LV (آمینی): بیشتر در مرحله اولیه فومسازی برای کنترل ژل و گاززایی استفاده میشود → کلیدی در ساختار سلولی و کیفیت فومهای نرم.
-
DABCO T-12 / DBTL (فلزی): بیشتر در پخت نهایی و استحکامبخشی کاربرد دارد → پرکاربرد در چسبها، پوششها و الاستومرها.